In Memoriam Robert Moog

Bob Moog, hayatıma adım adım girdi: önce Wendy Carlos'un "Switched On Bach" albümleri tekrar yayımlandığı sırada, modası geçmiş sentetik seslerle Bach çalınmasını ciddiye alıp almamak arasında uzun süre kararsız kaldıktan sonra ilk albümün açılışındaki --yıllardır yakamı bırakmayan birkaç Bach eserinden biri olan, bu konuya döneceğim-- BWV 29'un Sinfonia'sını müzikal olarak da çok güzel bularak dinlemeye başlamıştım; müziğin kendisinden zevk almanın yanında (ayrıca, sentetik seslerle kontrpuan dinlemenin müziği daha iyi anlamaya yardım eden bir yönü de var), Carlos'un emekleyen teknolojiyle böylesine uğraşmış olması, yeni olanı keşfetmenin, denemenin heyecanı ile yaptığı işler karşısında hayranlık duymuştum. Sonradan, merakım Carlos'un "sattığı" dava arkadaşlarına, elektronik müziğin ilk yıllarında yapılan işlere yürüdü: Stockhausen'in Kontakte'sine ya da Varese'in eserlerine ulaşılıyordu ama, bu dönemde ortaya konan belli başlı eserlerin çoğuna erişmek için arkeolojik araştırmalar yapmak gerekiyordu: kimi temel kitaplara ancak İnternet üzerinden iş yapan sahaflardan, müziklerin kendisine ise uçuk kaçık kimi koleksiyoncuların mp3 arşivlerinden, kısıtlı sayıda CD yayımlayan bazı cengaver şirketlerin CD'lerinden, ya da çok eski plaklardan ulaşabiliyorsunuz -- Gesang der Jünglinge, Omaggio A Joyce, Preludes For Magnetic Tape ve Musiques Noires azmedince bulunuyor, meraklısı bana başvurabilir.

Kendi evlerinde iş görür düzeyde amatör ses kaydı olanaklarına ancak bilgisayar teknolojisi sayesinde ulaşabilmiş olan benim gibi bahtsızlar, bütün bu analog ses sentezi dünyasını, günümüzdeki dijital taklitlerinden öğreniyor tabii; bilgisayar üzerinde bir analog sentezleyiciyi taklit eden bir programla oynadıktan sonra o ADSR zarflarının, osilatörlerin, beyaz ve pembe gürültü üreteçlerinin mantığını, nasıl sesler çıkarttığını anlıyor. Benim kafamda tarihsel bağlantıları yerine oturtan ise, 2005 tarihli bir belgesel oldu: Hans Fjellestad imzalı, "Moog" adlı film, Robert Moog'u ve müziğe katkısını somutlaştırıyor. Filmi izlerken, bazı temel bilgileri şaşkınlıkla öğrendim: sanki ezelden beri bu işin abc'siymiş gibi düşündüğümüz ADSR terminolojisinin bile bu dönemde keşfedildiğini örneğin; Moog, Columbia-Princeton stüdyosu bestecilerinin kendisine bu spesifikasyonu vermelerini anlatıyordu -- ADSR'yi keşfeden de Vladimir Ussachevsky imiş. Rotterdam Film Festivali'nin ancak hastalar gelip seyretsin diye cumartesi sabahı 10'a konmuş ses / müzik temalı bölümünde, 50-60 meraklının seyredip sonra da oylarıyla "halk ödülü"nde dereceye soktuğu bu film, Moog'u benim için bir klavye markası olmaktan çıkartıp uzaktan sevdiğim bir aile üyesine dönüştürdü (adamın adının "Muug" diye değil de yazıldığı gibi okunduğunu öğrenmekle kalmamış, pop müzik dünyasına "marka" olarak katkısının Leo Fender ya da Les Paul'dan pek bir eksiği olmayan bu utangaç adamın, bahçesinde yetiştirdiği fesleğenler ve domateslerden büyük bir gururla bahsetmesini de çok sevmiştim).

Moogfest 2005'i, şans eseri izleyebildik ve Robert Moog'un hasta olduğunu orada duyduk. Ölüm haberi geldiğinde, yine biraz daha eksildik -- haydi Moog'un anısına ister içinde Theremin kullanılan herhangi bir müziği, ya da ister Wendy Carlos, ister Stockhausen, ister ELP, ister Herbie Hancock'un "Headhunters"ı, ister Depeche Mode, ister Stereolab, sentetik sesleri esas alan müziklerden en sevdiğiniz hangisiyse onu dinleyin.

Robert Moog ile bir söyleşi.